De sollicitatiebrief van Leonardo da Vinci: wat hiring managers ervan kunnen leren

In 1482 schreef Leonardo da Vinci een van de beroemdste sollicitatiebrieven uit de geschiedenis. Hij was dertig, wilde weg uit Florence en zocht werk aan het hof van Ludovico Sforza in Milaan. Het opvallende is dat de man die later de Mona Lisa zou schilderen, zijn schilderkunst pas in de laatste alinea noemde.

Alles daarvoor ging over oorlog: bruggen, geschut, tunnels en gepantserde wagens. Leonardo verkocht zichzelf niet als kunstenaar, maar als militair ingenieur.

Dat is meer dan een historische curiositeit, want kandidaten doen vandaag precies hetzelfde. In deze blog lees je wat de brief van Leonardo laat zien over cv’s. Ook lees je wat je als hiring manager kunt doen om meer te zien dan wat er op papier staat.

De brief somt op wat Leonardo de heerser van Milaan te bieden had, en vrijwel alles daarin is militair. Hij beloofde lichte, sterke bruggen die je makkelijk meeneemt om een vijand te achtervolgen, licht en goed te vervoeren geschut, geheime tunnels onder grachten en rivieren door, en gepantserde wagens met geschut om vijandelijke linies te doorbreken.

Pas daarna komt de vredestijd: gebouwen ontwerpen en water van de ene plek naar de andere leiden. Helemaal aan het eind staat de zin waar de wereld hem nu om kent. In beeldhouwwerk van brons, marmer of klei, en in schilderkunst, kan hij alles wat een ander kan.

Hij sluit af met een aanbod dat elke recruiter herkent. Wat anderen onmogelijk vinden, wil hij graag laten zien, in het park van de hertog of waar die maar wil. Een proefopdracht, zouden we nu zeggen. De brief ligt nog altijd in Milaan, in de Codex Atlanticus van de Biblioteca Ambrosiana.

Leonardo schreef niet op waar hij het best in was, maar waar zijn lezer behoefte aan had. Ludovico was formeel nog regent, maar had de macht in Milaan in handen. Tussen 1482 en 1484 trok hij met Milaan de Oorlog van Ferrara in, tegen Venetië.

Een heerser in oorlog zoekt geen schilder. Hij zoekt iemand die bruggen bouwt en vestingen inneemt. Leonardo wist dat en zette dat bovenaan.

Hij deed nog iets slims. In dezelfde brief bood hij aan een ruiterstandbeeld te maken ter ere van Ludovico’s vader, Francesco Sforza. Hij wist precies wie hij aanschreef en wat die wilde horen.

Goede kandidaten doen vandaag hetzelfde. Ze lezen je vacature, zien welke eisen bovenaan staan en bouwen hun cv daaromheen. Wat niet in je vacature staat, komt vaak ook niet in hun cv.

Een recruiter kijkt bij de eerste schifting gemiddeld 7,4 seconden naar een cv. Dat bleek uit eyetrackingonderzoek van Ladders uit 2018. Het oog gaat in die seconden vooral naar functietitels, en korte zinnen blijven beter hangen dan lange alinea’s.

Leg dat naast de brief van Leonardo. Zijn schilderkunst stond in de laatste alinea. In een stapel van honderd cv’s was die regel waarschijnlijk nooit gelezen.

Neem het getal niet te letterlijk. Het gaat alleen om de eerste blik, en het rapport zegt weinig over hoeveel recruiters er meededen. Toch is het patroon herkenbaar: wat niet bovenaan staat, bestaat in de eerste ronde nauwelijks.

De brief werkte. Leonardo kreeg een plek aan het hof en bleef zeventien jaar in Milaan. Pas de Franse inval van 1499 maakte een einde aan het bewind van Ludovico.

Hij werkte er ook als ingenieur, maar wat er van hem bleef, lijkt nauwelijks op zijn sollicitatiebrief. In 1483 de opdracht voor De Maagd in de Rotsen. Rond 1490 Dame met de hermelijn. In 1490 toneelmachines voor het hoffeest Festa del Paradiso. Van 1495 tot 1498 Het Laatste Avondmaal.

En dat ruiterstandbeeld uit de brief? Het model werd bijna zeven meter hoog. Het brons dat ervoor klaarlag, werd in 1494 alsnog tot kanonnen gegoten. Franse boogschutters gebruikten het model in 1499 als schietschijf.

De heerser die een militair ingenieur zocht, kreeg een van de grootste kunstenaars uit de geschiedenis. Hij had het kunnen weten, want het stond in de laatste alinea.

Het aantal jaren werkervaring is het meest zichtbare gegeven op een cv. Toch zegt het bijna niets over hoe iemand gaat presteren. Dat blijkt uit een grote heranalyse van selectieonderzoek door Sackett en collega’s uit 2022. Jaren ervaring kwam uit op een voorspellende waarde van 0,07. Daarbij betekent 0 dat er geen verband is en 1 een perfecte voorspelling.

Bovenaan stond het gestructureerde interview, met 0,42. Daarin krijgt iedere kandidaat dezelfde vragen en wordt hij beoordeeld op vooraf bepaalde criteria. Het vrije gesprek, waarin elke interviewer zijn eigen vragen stelt, kwam uit op 0,19. Een werkproef scoorde 0,33.

Leonardo bood die werkproef zelf al aan: hij wilde in het park van de hertog laten zien wat hij kon. Precies die methode pakt in het onderzoek goed uit. Sterke kandidaten vertellen niet alleen wat ze kunnen, ze laten het ook graag zien.

Vijf lessen voor hiring managers, rechtstreeks uit de brief van Leonardo.

Je vacature bepaalt wat je te zien krijgt. Kandidaten schrijven naar je eisen toe, zoals Leonardo naar de oorlog. Beschrijf daarom ook het probleem dat de nieuwe collega moet oplossen, niet alleen een lijst eisen.

Lees een cv als pitch, niet als inventaris. Er staat wat iemand denkt dat jij zoekt. Wat er niet staat, kan net zo waardevol zijn.

Stel de Leonardo-vraag. Vraag in elk gesprek: “Waar ben je goed in waar je zelden naar gevraagd wordt?” Het antwoord staat zelden op papier.

Stel iedere kandidaat dezelfde vragen. Bepaal vooraf waar je op let en hoe je scoort. Dat is de best voorspellende methode die we kennen.

Laat kandidaten iets doen. Een korte, realistische opdracht zegt meer dan jaren ervaring op een cv. Houd de opdracht klein, zodat het geen gratis werk wordt.

Ludovico Sforza nam een militair ingenieur aan en kreeg Het Laatste Avondmaal. Dat was geluk. De meeste werkgevers krijgen precies wat er op papier stond, en missen de rest.

Bij 4in24 beginnen we daarom bij de intake. Daarin vragen we niet alleen welke eisen je hebt, maar ook welk probleem de nieuwe collega moet oplossen. De gespecialiseerde bureaus waarmee we werken, spreken kandidaten voordat hun cv bij jou op tafel ligt. Zo zie je niet alleen de eerste regels, maar ook wat er onderaan staat.