De moeilijkste vacature van Europa
In 2021 zette het Europese ruimtevaartagentschap ESA een vacature voor astronaut open, de eerste in ruim tien jaar. Er kwamen 22.523 geldige sollicitaties binnen. Anderhalf jaar later stonden er vijf nieuwe astronauten op het podium.
Daarmee is het waarschijnlijk de moeilijkste vacature van Europa: minder dan één op de 4.500 sollicitanten kreeg de baan. Het is ook een van de best gedocumenteerde wervingsprocessen die er bestaan. Voor gewone werkgevers valt er verrassend veel van te leren.
De vacature stond open van 31 maart tot 18 juni 2021. De meeste sollicitaties kwamen uit Frankrijk (7.087), Duitsland (3.695) en het Verenigd Koninkrijk (2.000). Daarnaast kwamen er 257 sollicitaties binnen op een aparte vacature voor astronauten met een lichamelijke beperking.
Bij de vorige selectie, in 2008, waren dat er nog 8.413. Daaruit kwamen zes astronauten voort, onder wie Samantha Cristoforetti, Alexander Gerst en Thomas Pesquet. De belangstelling was nu dus bijna drie keer zo groot, maar het aantal plekken niet.
ESA selecteerde in zes stappen, en elke stap had een eigen doel: een screening op papier, een eerste testdag, psychometrische tests en praktijkproeven, een medische keuring, een panelgesprek en een laatste gesprek met de directeur-generaal.
Bij de screening op papier keek ESA naar diploma's, werkervaring en een vragenlijst. Van de 22.523 sollicitanten gingen er 1.361 door. Bijna 94% viel dus af voordat iemand ook maar één test had gemaakt.
Op de eerste testdag werden cognitieve, technische en motorische vaardigheden getest, en ook de persoonlijkheid. Voor de ronde met psychometrische tests, groepsopdrachten en praktijkproeven werden ongeveer 400 kandidaten uitgenodigd. Daarna volgde een medische keuring volgens de internationale normen voor ruimtevaart, een panelgesprek over technische en gedragscompetenties — waarin ook diploma's en het strafblad werden gecontroleerd — en tot slot een gesprek met de directeur-generaal van ESA.
In november 2022 maakte ESA het resultaat bekend: vijf vaste astronauten, elf reserves en één astronaut met een lichamelijke beperking, die meedoet aan een haalbaarheidsstudie.
Les 1: veel reacties zijn geen garantie. Het opvallendste getal uit de hele selectie is misschien wel 94%. Zoveel sollicitanten vielen af op papier. ESA stelde vooraf harde eisen, waaronder een masterdiploma in een exacte richting, techniek of geneeskunde en minimaal drie jaar relevante werkervaring. Voor een gewone vacature werkt het net zo. Meer reacties betekent vooral meer werk. De waarde zit in de filter: precies weten wat je zoekt, en wie daaraan voldoet.
Les 2: elke ronde test iets anders. Bij veel bedrijven is het tweede gesprek een herhaling van het eerste, alleen met meer mensen aan tafel. Bij ESA mat elke ronde iets anders: eerst denkvermogen en vaardigheden, dan gedrag in een groep, dan gezondheid, en pas aan het eind de competenties en de motivatie. Bepaal daarom vooraf welke vraag elke stap moet beantwoorden. Testen twee rondes hetzelfde, dan kan er één weg. Dat maakt je proces sneller zonder dat je minder goed selecteert.
Les 3: je nummer twee is goud waard. De elf reserves waren geen troostprijs. De Zweed Marcus Wandt vloog in januari 2024 naar het internationale ruimtestation ISS, met de commerciële missie Axiom-3. De Pool Sławosz Uznański-Wiśniewski volgde in de zomer van 2025 met Axiom-4. Voor nog twee reserves staat een vlucht gepland in 2027.
Van de vijf vaste astronauten vertrok Sophie Adenot als eerste, in februari 2026. Twee reserves waren dus eerder in de ruimte dan wie van de vaste astronauten ook. De kandidaat die net naast de baan grijpt, is vaak uitstekend. Blijf contact houden met je nummer twee, want de volgende vacature past misschien precies.
Les 4: ook een afwijzing is communicatie. Met ruim 22.500 sollicitanten had ESA een goed excuus om mensen te laten wachten. Toch was het doel om eind november 2021 iedereen een uitnodiging of een afwijzing te hebben gestuurd, met een bedankje erbij. Sollicitanten die toen nog niets hadden gehoord, kregen de belofte dat ze voor het eind van het jaar antwoord zouden krijgen. Veel bedrijven redden dat niet eens met veertig sollicitanten. Een kandidaat die nooit iets hoort, onthoudt dat wel.
Les 5: een grotere vijver door anders te kijken. ESA zocht niet alleen naar het klassieke astronautenprofiel. Er kwam een aparte route voor kandidaten met een lichamelijke beperking, en daar kwamen 257 sollicitaties op binnen. Van de 1.361 kandidaten in de tweede fase waren er 530 vrouw, ongeveer 39%.
Soms wordt de vijver niet groter door meer te adverteren, maar door kritisch naar je eisen te kijken. Is elke eis echt nodig? Een simpel voorbeeld: Nederland heeft met gemiddeld 31,9 uur de kortste werkweek van de EU. Wie per se iemand zoekt voor 40 uur, sluit dus een groot deel van de markt uit.
ESA kon zich anderhalf jaar veroorloven. Het ging om een droombaan die maar eens in de tien jaar vrijkomt, en 22.000 mensen wilden hem graag. Voor bijna elke andere vacature ligt dat anders. In het tweede kwartaal van 2026 stonden er 95 vacatures open per 100 werklozen. Goede kandidaten hebben dus vaak meer dan één optie, en zorgvuldig selecteren moet samengaan met snelheid.
Bij 4in24 zetten we een vacature tegelijk uit bij vier gespecialiseerde recruitmentbureaus, die we per vacature selecteren. Die bureaus doen het zeefwerk. Ze kennen hun vakgebied, spreken kandidaten zelf en hebben een netwerk van mensen die ze al eerder hebben gesproken. Alles loopt via één intake en één portaal, en je betaalt pas als er iemand is aangenomen.
Je krijgt dus geen 22.000 sollicitaties, maar een handvol kandidaten die de eerste rondes al hebben doorlopen. Benieuwd hoe dat werkt voor jouw vacature? Kijk op 4in24.nl.
