Spookvacatures: waarom bijna 1 op de 5 vacatures niet echt bestaat

Je scrolt door LinkedIn, ziet een vacature die perfect past, en solliciteert. Je hoort niets. Weken later staat dezelfde vacature er nog steeds. Wat je waarschijnlijk niet weet: de kans is reëel dat er nooit iemand voor werd aangenomen, en dat dat ook nooit de bedoeling was.

Dat fenomeen heeft een naam. Spookvacatures, of ghost jobs. En het gaat allang niet meer om een handvol slordige advertenties. Volgens onderzoek van Greenhouse, waarover onder meer de Wall Street Journal berichtte, kan inmiddels ongeveer 20% van de geadverteerde vacatures worden gezien als spookvacature: een functie die wordt geadverteerd zonder de intentie om iemand aan te nemen. Bijna 1 op de 5 dus.

In deze editie kijken we naar hoe groot het probleem echt is, waarom bedrijven het doen, wat het kost, en waarom het bij ons per definitie niet kan gebeuren.

Wat een spookvacature precies is

Een spookvacature is een vacature die online staat terwijl er geen echt, actief wervingsproces achter zit. De functie is er vaak wel geweest, of komt er misschien ooit, maar op dit moment wordt er niemand aangenomen. In de praktijk vallen er een paar varianten onder.

Er zijn de vergeten vacatures: functies die allang zijn ingevuld, maar waarvan de advertentie nooit offline is gehaald. Er zijn pijplijn-vacatures, waarbij een bedrijf alvast cv's verzamelt voor als er straks een plek vrijkomt. Er zijn de intern-al-besloten vacatures, waar de interne kandidaat feitelijk al vaststaat en de externe procedure vooral een formaliteit is. En er zijn merkzichtbaarheid-vacatures: structureel openstaande functies die vooral dienen als employer branding, zonder dat er concreet wordt geworven.

Daar komt sinds 2026 een nieuwe categorie bij. Er duiken steeds vaker volledig AI-gegenereerde nepvacatures op, bedoeld om persoonsgegevens te verzamelen of ronduit op te lichten. Voor een werkzoekende is het verschil tussen een slordig achtergelaten vacature en een frauduleuze steeds moeilijker te zien.

Hoe groot het probleem echt is

De cijfers zijn stevig, en ze komen uit meerdere bronnen die onafhankelijk van elkaar tot vergelijkbare conclusies komen.

Greenhouse rapporteert dat in een willekeurig kwartaal 18 tot 22% van de vacatures op zijn platform als spookvacature te bestempelen is. Datzelfde onderzoek laat zien dat 39% van de hiring managers toegeeft in het afgelopen jaar zelf weleens een spookvacature te hebben geplaatst, en dat 73% van de Amerikaanse sollicitanten er weleens één is tegengekomen.

Een enquête van LiveCareer onder 918 HR-professionals maakt het beeld nog scherper. Daaruit kwam naar voren dat 45% van de HR-professionals zegt regelmatig spookvacatures te plaatsen, en nog eens 48% af en toe. Samen is dat 93%. Slechts 2% zei het nooit te doen.

Clarify Capital, dat 1.000 werkgevers ondervroeg, komt tot de conclusie dat bijna 1 op de 3 werkgevers vacatures plaatst zonder actuele intentie om aan te nemen. Van die groep laat 1 op de 5 rollen bewust openstaan om kosten te drukken terwijl het bedrijf toch actief lijkt, en voelt 1 op de 5 zich onder druk gezet door aandeelhouders of investeerders om via vacatures groei uit te stralen. Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat 43% van de spookvacatures vooral wordt geplaatst om de indruk te wekken dat een bedrijf groeit, ook als dat feitelijk niet zo is.

En het is geen typisch Amerikaans probleem. In Nederland bestaat er zelfs een apart Meldpunt Spookvacatures waar werkzoekenden verdachte advertenties anoniem kunnen aangeven, en vakmedia als Werf& besteden er al langer aandacht aan. Wel reageren Nederlandse en Duitse werkzoekenden voorzichtiger dan Amerikaanse. Waar in de VS en het VK rond de 27 tot 29% alsnog solliciteert op een vacature die ze verdacht vinden, ligt dat in Duitsland op 21%, en besluit 38% juist om niet te solliciteren.

Waarom bedrijven het doen

Het is verleidelijk om spookvacatures af te doen als pure misleiding, maar de meeste ontstaan uit begrijpelijke, alledaagse redenen. Een recruiter houdt een populaire functie open om een reservelijst op te bouwen. Een vacature blijft staan omdat niemand hem uit het systeem haalde. Een bedrijf test de markt om uitbreidingsplannen te onderbouwen.

Er speelt ook een technisch mechanisme dat vaak over het hoofd wordt gezien. Wanneer een bedrijf een rol sluit in zijn eigen ATS, wordt de bedrijfspagina direct bijgewerkt, maar krijgen platforms als LinkedIn en Indeed die update soms pas 24 tot 72 uur later door, en bij een verouderde koppeling helemaal niet. Een advertentie met het label "zojuist geplaatst" kan bij de bron dus allang dood zijn. Niet elke spookvacature is dus opzet.

Maar het effect op de werkzoekende is hetzelfde, ongeacht de reden. Die solliciteert in het niets.

Wat het kost

De rekening van spookvacatures wordt op drie plekken betaald.

De kandidaat betaalt in tijd en vertrouwen. Volgens een analyse van Jobright.ai kost één spookvacature een werkzoekende gemiddeld zo'n 9 uur: onderzoek, cv aanpassen, motivatiebrief schrijven, wachten. Maal dat met de tientallen sollicitaties die iemand in een zoektocht verstuurt, en het beeld wordt grimmig. Het gevolg is dat werkzoekenden gaan twijfelen aan de legitimiteit van álle vacatures. Onderzoek beschrijft dat spookvacatures een drempel vormen om überhaupt nog verder te solliciteren. Uit de cijfers van Clarify Capital blijkt dat 3 op de 4 werkzoekenden vermoedt weleens een spookvacature te zijn tegengekomen, en dat ruim 90% denkt dat ze een vertekend, te rooskleurig beeld van de arbeidsmarkt geven.

De werkgever betaalt in reputatie en in een vervuilde funnel. Wie vandaag een spookvacature plaatst, verkleint de kans dat een goede kandidaat morgen op een échte vacature reageert. Kandidaten onthouden waar ze in het niets solliciteerden. En bedrijven die serieus werven concurreren om aandacht in een omgeving waar bijna 1 op de 5 advertenties nep is. Dat maakt elke echte vacature minder geloofwaardig.

De markt als geheel betaalt in ruis. Als een vijfde van de vacatures niet echt is, zeggen vacaturecijfers minder over de werkelijke vraag naar personeel. Een veelzeggend signaal daarvan: volgens een analyse aangehaald in de Columbia Law Review is de verhouding tussen aannames en vacatureplaatsingen sinds 2019 gehalveerd, van ongeveer 8 hires per 10 plaatsingen naar 4. Er worden dus steeds meer vacatures geplaatst per daadwerkelijke aanname. Solliciteren wordt daarmee voor iedereen inefficiënter.

Het echte probleem is vertrouwen

Alle cijfers wijzen naar hetzelfde onderliggende punt. Werven draait op vertrouwen, en spookvacatures ondermijnen precies dat. Een kandidaat die niet meer gelooft dat een vacature echt is, gedraagt zich anders: voorzichtiger, langzamer, met minder inzet. Dat 97% van de werkzoekenden vindt dat bedrijven zouden moeten aangeven of een vacature bedoeld is voor een pijplijn of voor een echte rol, zegt genoeg. Mensen willen simpelweg weten of hun moeite ergens toe leidt.

Dat is ook waarom de klassieke reflex, "plaats de vacature overal en wacht af", steeds slechter werkt. Op de grote platforms is plaatsen goedkoop of gratis. Precies daardoor kunnen spookvacatures ongestraft blijven staan. Er is geen prijs voor een vacature die nergens toe leidt.

Hoe je een spookvacature herkent

Voor werkzoekenden zijn er een paar bruikbare signalen. Een advertentie die langer dan 60 dagen online staat is een rode vlag. Ontbreekt er een herkenbare contactpersoon, dan is voorzichtigheid geboden. Recent positief bedrijfsnieuws en een vacature die actief wordt gedeeld op LinkedIn wijzen juist op een echte rol. Bij twijfel loont het om kort contact op te nemen met de recruiter voordat je een volledige sollicitatie verstuurt.

Nuttig om te weten, maar het lost het grondprobleem niet op. Zolang plaatsen niets kost, blijven spookvacatures bestaan. De oplossing zit niet in beter speuren, maar in een model waarin een nepvacature simpelweg geen zin heeft.

Waarom het bij ons niet kan gebeuren

Hier komt het onderscheid dat er voor ons toe doet. Wij werken op basis van no cure, no pay. Niemand verdient iets tot er een echte kandidaat is aangenomen. Dat lijkt een detail, maar het verandert alles aan de prikkels.

Een spookvacature levert per definitie geen aanname op. En dus levert het in ons model niemand iets op. De vier gespecialiseerde bureaus die wij aan een vacature koppelen, steken alleen tijd in een rol als daar een echte, ingevulde plaatsing tegenover kan staan. Werken aan een vacature die niet bestaat, is voor hen verspilde moeite zonder uitzicht op resultaat. Het mechanisme dat op de grote platforms spookvacatures laat ontstaan, kosteloos plaatsen en afwachten, bestaat bij ons gewoon niet.

Daar komt bij dat een opdracht bij ons begint met één intake, waarin de werkgever de rol concreet maakt voordat er iemand aan het werk gaat. Geen vrijblijvende advertentie, maar een echte opdracht. Vier bureaus, één centraal punt, alles gericht op een daadwerkelijke hire. Kandidaten komen via één kanaal binnen, zonder het gejongleer met losse partijen, en zonder de kans dat ze hun energie steken in iets wat er niet is.

In een markt waar bijna 1 op de 5 vacatures niet echt blijkt, is dat misschien wel het belangrijkste wat we bieden. Niet alleen bereik en snelheid, maar de zekerheid dat er aan de andere kant iemand écht zoekt.